Over het Montessoriaans onderwijs

Vorige maand organiseerde de Ouderraad van het RML een algemene ouderavond met als thema het Montessoriaanse karakter van de lessen.
Hoewel er veel ouders aanwezig waren kregen we ook van een aantal het verzoek om iets van een verslag of samenvatting op de website te plaatsen.
De belofte dit te proberen was snel gemaakt, want het hele doel van deze avond was ouders te informeren over de ontwikkelingen, maar de uitvoering was zo eenvoudig nog niet. Misschien wel mede daarom heeft dit stuk een maand op zich laten wachten.
Ik dank de ouders die gereageerd hebben op mijn vraag om feedback. Ik heb geprobeerd hun input te verwerken.

De Algemene Ouderavond van jl. 15 mei stond in het thema van het Montessoriaanse karakter van de lessen bij ons op school. Florence Weytingh, de conrector onderwijs, hield een algemene introductie over Montessori-onderwijs en de vertaling daarvan naar het voortgezet onderwijs en specifiek naar het RML. Of zoals een ouder schreef: “De zoektocht naar het antwoord op de vraag: ‘mogen wij onszelf (nog) een Montessorischool noemen?’
De kaders waarbinnen deze zoektocht zich afspeelt worden bepaald door de eisen van het Nederlandse onderwijsklimaat in de 21e eeuw, waar examenresultaten en resultaatgericht werken als een belangrijk meetinstrument voor de kwaliteit van het onderwijs gelden en de Montessoriaanse visie op de invulling van het onderwijs, waarbij het kind als totaal gezien wordt en de ruimte moet krijgen zich te ontwikkelen tot zelfstandig burger. Binnen dit spanningsveld zoekt het RML naar haar eigen, Rotterdamse vorm om mooi Montessori-onderwijs te bieden, zonder een kopie te worden van collegascholen elders in het land.

Er is geen blauwdruk voor het voortgezet Montessori-onderwijs. Maria Montessori heeft zeer uitgebreid de methode voor het basisonderwijs beschreven, maar voor het middelbaar onderwijs heeft zij dat niet zo gedetailleerd gedaan. Wel heeft zij aangegeven dat de kinderen in de leeftijd van de puberteit onderwijs moeten genieten dat aansluit bij hun sociaal-emotionele ontwikkeling: het ontdekken van de eigen identiteit en hun rol in de maatschappij. Het aspect van sociaal en ervaringsgericht leren is daarbij erg belangrijk. Eigenlijk vond Montessori dat leerlingen in deze leeftijdscategorie op het land moesten werken om daar ervaring op te doen. Door leerlingen praktijkervaring op te laten doen en veel met elkaar te laten samenwerken, wordt leerlingen het nut van de leerstof duidelijk en leert de puber door zich te vergelijken met leeftijdsgenoten kritisch naar zijn eigen ontwikkeling te kijken. Dat deze visie op gespannen voet staat met de cijfercultuur van het huidige onderwijssysteem mag duidelijk zijn.

Belangrijk in deze presentatie waren de karakteristieken die de Nederlandse vereniging voor het Montessori VO heeft opgesteld in de nota: Montessori-onderwijs in de 21e eeuw. Deze karakteristieken zijn opgesteld om het voortgezet Montessori-onderwijs toch enige kaders te bieden.

Leren met hoofd, hart en handen
Kiezen
Reflecteren
Sociaal leren
Binnen en buiten de school
Samenhang in de lesstof.

De school heeft vervolgens middels woordparen getracht om deze karakteristieken handen en voeten te geven. Hieronder een paar woordparen en een van de manieren waarop men dit op school realiseert:

Vrijheid en gebondenheid Binnen de structuur van de lessen hebben leerlingen de vrijheid om zelfstandig te kiezen/werken.

Zelfstandigheid en geborgenheid bv. de KWT, als een leerling die zelfstandigheid nog niet aankan helpt de mentor bij het kiezen.

Brede ontwikkeling en verdieping Leerlingen gaan op zoek naar hun eigen talenten. De Montessori Academie is ook een voorbeeld van deze brede ontwikkeling.

Realisme en resultaatgerichtheid Voorbereiden op examen en hoe pas je de kennis toe.

Meer informatie over Maria Montessori, het Voortgezet Montessori-onderwijs en de missie en visie van het RML is te vinden op de website van de school: www.rml.nl

Een aantal reacties van ouders over deze presentatie:

“Deze presentatie sprak mij erg aan omdat je ook als ouders best heel bewust kiest voor deze vorm van onderwijs en het is goed om te horen dat deze gedachte niet voor lief wordt genomen maar dat hier zeer kritisch naar wordt gekeken. Het benoemen van het feit dat er nog een aantal verbeterpunten zijn sprak mij ook aan omdat dat voor mij aangeeft dat er een verbetercyclus loopt.”

”…erg leuke presentatie van mw. Weytingh. Het was voor het eerst dat ik duidelijk uitgelegd zag hoe RML ‘functioneert’ als Montessorischool.”

“De plenaire presentatie ging vooral over de toepassing van de ideeën van Montessori en het inpassen ervan in de lessen en het lesmateriaal.”

“Ik vond het een goed en eerlijk verhaal over de keuzes die de school maakt.”

Maar ook:

“Tegelijk riep haar presentatie wat ongemak bij me op, ingegeven door de tegenstelling tussen goede intenties en praktijk. De praktijk van alledag bezorgt mij soms de indruk dat de school het niet altijd even gemakkelijk vindt om aan haar puberende leerlingen ruimte te bieden.”

En:

“Wat mij vooral opgevallen is, is dat andere montessorischolen in Nederland de leskwaliteit op het RML als minder Montessoriaans betitelen. Wel goed dat de leskwaliteit steeds tegen het licht wordt gehouden er steeds wordt gewerkt aan verbetering ervan.”

 

Kortom, het is soms een hele worsteling om écht Montessoriaans onderwijs te geven, maar het bevlogen verhaal van mw. Weytingh illustreerde de wens van het RML om hierin blijvend te ontwikkelen. “We zijn er nog niet, maar we zijn wel op de goede weg.”

Hierna was er gelegenheid om bij diverse docenten een ‘workshop’ te volgen.

Tijdens die workshop kon de docent uitleg geven over zijn of haar Montessoriaanse werkvormen.

  • M-uur bij Engels Willem Jan Kok
  • M-uur bij Frans Arno Gerrits
  • M-uur bij geschiedenis Joris Bakker
  • Rekenkwt Sonja van Dantzig en Hanneke Wijsman
  • Vakoverstijgende BINASprojecten Dennis Schneider
  • Mediatheek Ted Riepsaame
  • Montessori Academie Annemiek Wegman
  • Kunst Annette Stappers en Yol Hoefnagels
  • Leerlingbegeleidingskaart Cuna-Laura Duin

 

De reactie van ouders op deze workshop was unaniem…”veel te kort.” Men had nog veel willen vragen en willen horen. Hieronder wat reacties van ouders:

“Wat ik helemaal niet wist is dat dit (de rekentoets) vanuit de overheid verplicht is en snel zal verstrengen. Ik vond het erg leuk om te zien wat de kinderen moeten maken in zo’n uur en hoe het nakijken dan werkt. Ik merkte aan andere ouders, voornamelijk van kinderen in hogere klassen, dat het rekenen nog niet goed genoeg ‘leeft’.”

“- Montessori Academie: startend verhaal, wordt gedragen door zeer enthousiaste docent, verdient verdere inbedding in systeem van school, het mag meer vanzelfsprekend worden dat je als leerling van RML ook diverse cursussen van MA volgt.” “- Invulling Montessori bij Engels brugklas: erg interessant om te zien hoe met relatief eenvoudige middelen (het formuleren van weektaken) er gestimuleerd wordt zelfstandig op niveau te werken en te plannen. Mooi systeem! Heeft navolging bij ook andere vakken en zal verder door alle jaren heen verspreid gaan worden. Wel kleine schok om te ontdekken dat kind er niets over verteld heeft…….”

“De manier waarop dhr. Gerrits zijn m-uur (Frans) inricht is naar mijn idee echt zo bedoeld. Zijn digitale lesjes zijn ook goed opgebouwd en goed te gebruiken voor de leerlingen om zelf (verder) te werken of om te gebruiken als terugslag materiaal /verdiepingsmateriaal.” “Het leerlingvolgsysteem is zeker een verrijking voor het beoordelen hoe de leerling
zich ontwikkelt. Vooral geeft het duidelijkheid voor de leerling hoe hij er zelf in staat maar ook hoe de docenten dit zien en hiermee hebben zij dan een goed hulpmiddel om gewenst niveau te gaan bereiken. Als het niveau ook uitgeschreven wordt toegevoegd aan het rapport is het ook heel helder naar de ouders toe. Ik hoop van harte dat de pilot goed verloopt en dat het snel voor alle klassen wordt toegepast.”

“De workshops die ik heb bijgewoond waren van Kunst en het leerlingvolgsysteem. Vooral de laatste vond ik erg interessant. Het invulformulier is zeer uitgebreid en kan zowel door de leraar als leerling worden ingevuld. Ook wordt men door zo’n formulier gedwongen om over zaken na te denken.”

“Bij de workshop Kunst vond ik het vooral erg leuk om verschillende leerlingen te horen, wat zij van de projecten leren. Dit werkt aanstekelijk.”

“Ik ben bij Geschiedenis en de Rapportage geweest. Enthousiaste uitleg door de docenten, wat mij betreft ook goed om een iets breder systeem van rapporten te hebben dan simpelweg alleen maar cijfers voor de vakken.”

Tijdens het napraten in de aula werd al snel duidelijk dat deze avond in een behoefte voorzag. Omdat de workshops eigenlijk te kort waren en veel ouders ook graag nog meer workshops hadden willen bijwonen, is de kans groot dat we volgend jaar op herhaling gaan.

Bij deze wil ik de docenten die hun medewerking hebben verleend aan deze avond nogmaals hartelijk danken, maar ook wil ik mijn dank uitspreken naar de aanwezige ouders. Uw enthousiaste reacties hebben het team nog meer energie gegeven om moedig voorwaarts te gaan op het ingeslagen .

Mocht u vragen hebben over dit stuk of over de avond dan kunt u ons mailen op ouderraad@rml.nl

Foto’s: